Avrupa Yerbilimleri Birliği (EGU) Konferansı’nda sunulan çalışma, Türkiye’de iklim değişikliğinin etkilerinin sıcaklık değerleri ve aşırı hava olayları üzerinden daha belirgin hale geldiğini ortaya koydu.
1950-2025 dönemi incelendi
İTÜ Uçak ve Uzay Bilimleri Fakültesi İklim Bilimi ve Meteoroloji Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi
Prof. Dr. Barış Önol ve meteoroloji mühendisi Tolga Karakaya tarafından hazırlanan araştırmada, Türkiye’deki sıcak hava dalgalarının 1950-2025 yılları arasındaki değişimi analiz edildi.Çalışmada günlük maksimum sıcaklık verileri kullanılırken, sıcak hava dalgalarının şiddetini ölçmek için
Sıcak Hava Dalgası Büyüklük İndeksi (HWMId) yöntemi kullanıldı.
Sıcak hava dalgalarının şiddeti 3 kat arttı
Araştırma sonuçlarına göre Türkiye genelinde sıcak hava dalgalarının büyüklüğünde uzun vadeli ve güçlü bir artış eğilimi görülüyor.1980-2009 dönemi referans alındığında, sıcak hava dalgalarının yıllık toplam şiddet değerleri 2010 sonrasında yaklaşık
3 katına çıktı.Bilim insanları, 2010 sonrası dönemde sıcak hava olaylarında belirgin bir
iklim rejimi değişimi yaşandığına dikkat çekti.
2024 yazı sıcaklık rekoru kırdı
Türkiye’de yaz mevsimi ortalama sıcaklıklarında da önemli değişimler yaşandı.1970-1990 döneminde yaz sıcaklıkları ortalama 22-23 derece seviyelerinde ölçülürken, 2000’li yıllardan itibaren yükseliş hızlandı ve değerler 24-25 derece aralığına çıktı.
2024 yazında ortalama sıcaklık 26,1 dereceye ulaşarak tarihi rekor kırdı.2023 ve 2025 en sert sıcak hava dalgalarının yaşandığı yıllar oldu
Araştırmaya göre 2023 ve 2025 yazları, son 75 yıl içerisinde sıcak hava dalgası açısından en dikkat çekici dönemler oldu.2023 yılında sıcak hava dalgalarının büyüklüğü, referans döneme göre 7 kattan fazla artarken, 2025 yılında bu artış yaklaşık 11 kata ulaştı.2024 yılı ise ortalama yaz sıcaklıklarında rekor kırmasına rağmen, sıcak hava dalgası şiddeti açısından farklı bir tablo ortaya koydu.
Aşırı sıcakların nedeni çok sayıda faktöre bağlı
Uzmanlara göre sıcak hava dalgalarının oluşumunda yalnızca hava sıcaklıkları etkili olmuyor. Atmosferik blokajlar, sıcak hava taşınımı, deniz yüzeyi sıcaklıkları, kuraklık ve toprak nemindeki değişimler de aşırı sıcak olaylarını etkiliyor.Bu nedenle sıcak hava dalgaları, birçok farklı etkenin birleşimiyle ortaya çıkan karmaşık hava olayları olarak değerlendiriliyor.
Gelecekte sıcak hava dalgası günleri artabilir
Bilim insanlarının gelecek iklim senaryolarına yönelik çalışmalarında da Türkiye’de sıcak hava dalgalarının etkili olduğu gün sayısının artabileceği öngörülüyor.1976-2005 döneminde İstanbul, Ankara, Antalya, Konya ve İzmir’de yılda ortalama 3-5 gün görülen sıcak hava dalgalarının, kötümser iklim senaryosuna göre 2021-2050 döneminde:
- İstanbul, Ankara ve Konya’da yaklaşık 16 güne,
- Antalya’da 18 güne,
- İzmir’de 23 güne
kadar çıkabileceği tahmin ediliyor.2051-2080 döneminde ise sıcak hava dalgası etkisinin İstanbul ve Ankara’da yaklaşık 38 güne, Antalya ve Konya’da 40 güne, İzmir’de ise 53 güne kadar ulaşabileceği öngörülüyor.
Uzmanlardan uyum stratejisi çağrısı
Araştırmacılar, artan aşırı sıcaklara karşı erken uyarı sistemlerinin geliştirilmesi, sıcak hava dalgalarının daha doğru tahmin edilmesi ve şehirlerin iklim değişikliğine uyum kapasitesinin güçlendirilmesi gerektiğini vurguluyor.
