banner42

20.09.2021, 09:31

Medya ve gelecek

İnternete bağlanması ve bilgi bulabilmesi zorda olsa kullanıma girdiği 1990’lı yılların ikinci yarısında ve özellikle internet sitelerin kurulmaya başladığı 2000’li yıların başında, gazeteciler gelişmeyi şöyle savlıyordu; “Gazete 1800’lü yılların sonundan itibaren vardı, 1930’lardan sonra yaygınlaştı. Sonra radyo çıktı, ama gazetenin saltanatını öldüremedi. 1970’lerde Televizyonlar girdi devreye. Ama onlarda ne radyonun, ne de gazetenin alanını daraltamadı. Bunlar sadece yeni alan, yeni izleyici üretti. Ondan dolayı internet ve buna bağlı türevler, gazete, radyo ve TV’leri öldüremeyecektir.

Evet, 2000’li yılların başında geleneksel gazetecilerin öngörüsü buydu.

Ama ne oldu?

Gazetelerin tirajlarını tepetaklak etti.

***

Günümüzde, iki önemli alanda sadece o alanın temsilcileri değil, neredeyse tüm toplum tarafından “gelecekte ne olacağı” baş tartışma konusu olmuş durumda.

Bunun biri finans alanı, daha doğru bir değişle “paranın ne olacağı”,

ikincisi;  medya alanı, “mecvut gazetelerin, televizyonların ve haberciliğin ne hal alacağı” konusudur.

Birkaç hafta önce Mudanya’da söyleşiye davetliydim ve görüşümü açacağım konu, “Medyanın Geleceği” ile ilgiliydi.

Bu konuda, kendi fikir ve öngörülerim dışında, gelecek senaryolara ilişkin bazı araştırmaları okudum.  En derli toplu aktarımı O. Kılıç’ın yazısının yayınlandığı bir blok sayfasında buldum.

Hollanda Gazetecilik Fonu, “Haber Nedir: Gazeteciliğin Geleceği İle İlgili Senaryolar” başlıklı araştırmayı özetleyerek aktarmış.

Ben de ondan özetleyerek aktarıyorum.

***

Oradaki söyleşide, meselenin can alıcı noktası olan soruları sona saklamıştım, bu yazıda ilk olarak aktarayım.

GELECEĞE İLİŞKİN ÖNEMLİ SORULAR

Bugün, hem dünyada, hem de basın özgürlüğünde 180 ülke arasında 154.cü sırada olan Türkiye’de mevcut bunalımına ve geleceğine ilişkin yanıt vermemiz gereken 7 soru var.

Sırasıyla;

Birincisi; Gazeteler, televizyon yayınları çok kirlendi, değer  ve güven kaybetti. Gazeteciler, kaybedilmiş olan toplum güvenini yeniden nasıl kazanacak? Bu konuda bir model sunan var mı?

İkincisi; Gerek dünyada gerekse ülke içindeki medya devleri dışındaki haber siteleri, kendini ayakta tutabilecek yeni gelir modelleri bulabilecekler mi, yaratılabilecekler mi?

Üçüncüsü; Toplum zamanla, mevcut devlere, büyük haber organizasyonlarına mı, yoksa küçük yurttaş habercilik sitelerine mi güvenecek?

Dördüncüsü; Araştırmacı gazetecilik, hangi yapılar tarafından finanse edilecek?

Beşincisi; Hükümetler ve medya arasındaki ilişki gelecekte nasıl şekillenecek?

Altıncısı; İnternet devlerinin manüpülasyonları engellenebilecek mi?

Yedincisi; Şeffaf ve hesap verebilir bir düzenlemenin gerçek anlamda yapılabilmesi mümkün mü?

***

OLMASI KESİN ÜÇ GELİŞME

Bu önemli sorulardan sonra, medyaların geleceğine ilişkin değişecek üç kesin öngörüyü söyle sıralayabiliriz.

Birincisi: Bir basın toplantısından gelen haber ya da ajans haberlerinin düzenlenmesi, bir haberin doğrulama işlemleri, o haberin yayına alınması gibi ‘basit gazetecilik işlemleri’ robotlara bırakılacak.

İkincisi: Haber artık okunan değil, kullanıcılar tarafından yazılı, görsel, interaktif, animasyonla birleştirilmiş, hikâyesi anlatılmış bir olgu olarak karşımıza çıkmaya başlayacak, hatta başladı sayılır. Buna da deneyimleme deniyor. Böyle Haber yapmayan siteler yavaş yavaş okuyucusunu kaybedecek. 

Üçüncüsü:  Sanal gerçeklik, artırılmış gerçeklik uygulamaları, 3D animasyonlar, oyunlar, videolar, interaktifler, grafikler, ses animasyonları, çizelgeler haberin olmazsa olmaz unsurları haline gelecek.

Bu gelişmelerin yaşanacağı kesin.

GELECEĞE İLİŞKİN ÜÇ SENARYO

Şimdi, gelelim dünyada ve Türkiye’de medyaları bekleyen olası üç senaryodan bahsedebiliriz.

Birinci senaryo: Devler Sektörü ele geçirir:

Facebook, Twitter, Amazon, Google gibi devler ve sosyal medya platformları ürettikleri bedava ve kaliteli içerik sayesinde haber okurlarını kontrolü altına alır.  

Bu oluştuğu takdirde haberciliğin klasik işlerinden olan basın toplantılarının takip edilmesi, son dakika haberlerinin yazılması, ajans takibi gibi işler robotlara kesin olarak devredilir. Multimedya içerikler yaygınlaşır ve geleneksel medya kuruluşları, geleneksel gazeteciler ve küçük yapılar sektörde duramaz.

***

İkinci Senaryo: Yurttaş İnisiyatifleri yaygınlaşır:

Küçük haber ve yorum grupları oluşur:  haber üretilen, toplumsal tartışmalar gerçekleştirilen, sorunlara çözüm aranan platformlar oluşur. Gazeteciler, bu platformlarda içerik üretir. Gazetecilik için gerekli olan bütçe, bu ve benzer topluluk üyeleri ve STÖ’ler tarafından sağlanır.

Bu durumda; mevcut büyük gazete ve tv’ler yok olur.

***

Üçüncü senaryo: Hükümetlerin özgürlükçü ve ahlaki tavrı belirleyici olur:

Bugün toplumda oluşmuş bulunan güven krizi, hükümetlerin ve geleneksel büyük medya kuruluşlarının da gelişiminde önemli derecede köstek olur. Bundan dolayı, topluma karşı özeleştiri vererek, yeniden güvenilir, ulaşılabilir, hesap verebilir ve şeffaf yapılar olmaya doğru adım atılır.

Yeniden güven ve imaj kazanan geleneksel büyük medyalar, yeni teknolojik gelişmelere de ayak uydurarak, Ulusal düzeydeki gazete ve TV’ler yayın hayatlarına devam eder.

Yasal ve anayasal güvence ile devletin hakem olduğu, özgürlükçü, tarafsız gazetecilik ve ahlaki normlar yeniden gelişmeye başlar.

***

Bu üç senaryodan hangisi egemenlik kazanır?

Hepsi ya da hiçbiri,

Bugün bu soruların hiçbirine vereceğimiz net bir yanıt yok.

Yanıtı yukarıdaki yedi soruda saklı.

14°
kapalı
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 9 21
2. Hatayspor 9 19
3. Fenerbahçe 9 19
4. Beşiktaş 9 17
5. Karagümrük 9 17
6. Galatasaray 9 17
7. Alanyaspor 9 17
8. Altay 9 15
9. Konyaspor 9 14
10. Adana Demirspor 9 12
11. Kayserispor 9 11
12. Gaziantep FK 9 11
13. Sivasspor 9 10
14. Başakşehir 9 9
15. Antalyaspor 9 9
16. Öznur Kablo Yeni Malatya 9 9
17. Göztepe 9 8
18. Giresunspor 9 8
19. Kasımpaşa 9 6
20. Rizespor 9 1
Takımlar O P
1. Ümraniye 9 21
2. Ankaragücü 9 21
3. Erzurumspor 9 18
4. Eyüpspor 9 17
5. Kocaelispor 8 16
6. Bandırmaspor 9 15
7. Tuzlaspor 8 14
8. Samsunspor 8 11
9. Gençlerbirliği 8 11
10. Menemenspor 9 11
11. İstanbulspor 8 10
12. Denizlispor 9 10
13. Altınordu 9 10
14. Adanaspor 9 9
15. Manisa FK 9 9
16. Boluspor 8 8
17. Bursaspor 8 8
18. Balıkesirspor 8 6
19. Ankara Keçiörengücü 8 4
Takımlar O P
1. Chelsea 8 19
2. Liverpool 8 18
3. Man City 8 17
4. Brighton 8 15
5. Tottenham 8 15
6. M. United 8 14
7. West Ham 8 14
8. Everton 8 14
9. Brentford 8 12
10. Wolverhampton 8 12
11. Leicester City 8 11
12. Arsenal 8 11
13. Aston Villa 8 10
14. Crystal Palace 8 8
15. Southampton 8 7
16. Watford 8 7
17. Leeds United 8 6
18. Burnley 8 3
19. Newcastle 8 3
20. Norwich City 8 2
Takımlar O P
1. Real Sociedad 9 20
2. Real Madrid 8 17
3. Sevilla 8 17
4. Atletico Madrid 8 17
5. Osasuna 9 17
6. Rayo Vallecano 9 16
7. Barcelona 8 15
8. Real Betis 9 15
9. Athletic Bilbao 8 13
10. Valencia 9 12
11. Espanyol 9 12
12. Villarreal 8 11
13. Mallorca 9 11
14. Elche 9 9
15. Celta de Vigo 9 7
16. Cádiz 9 7
17. Granada 8 6
18. Levante 9 5
19. Deportivo Alaves 8 3
20. Getafe 9 2

Gelişmelerden Haberdar Olun

@