banner41

banner42

26.01.2021, 08:56

Deli Ayten: Bursa ne zaman metropol kent oldu ?

Metropol kelimesi, Yunanca meter (ana) ve polis (şehir) kelimelerinin birleşiminden oluşan meterpolis kelimesinin kısaltılması ile oluşmuştur ve anakent anlamına gelir.

İç içe geçmiş büyük kentlerden ve banliyölerden oluşan, çevreye ve ülkeye göre kültür ve ekonomi yönünden en gelişmiş olan merkez şehir demektir.

Taa 2001 yılının Temmuz'unda Kültürpark'ta Osmangazi Belediye Başkanı Hilmi Şensoy ile "Salı Pazarı" söyleşisini yaptığımız zaman Bursa Hakimiyet’te yazmıştım bu yazıyı.

Başkan, hizmetlerini aktarırken önemli bir projesinden, Deli Ayten'in mezarını yaptırmaktan bahsetmişti.

Yani esas ismiyle Ayten Şenışık’ın mezarını.

Bursa, Deli Ayten olarak tanırdı kendisini. 1935 yılında fakir bir Roman ailesinin çocuğu olarak dünyaya gelmiş, 3 yaşında menenjit geçirmişti. Hastalık, tedavisizlikten dolayı gittikçe artan bir biçimde beyninde hasarlar yaratmaya başlamış, çocukluğu bir garip geçmişti. 13-14 yaşına gelince kendi gibi garip bir alkolik Cümbüş Hasan'a sevdalanmıştı.

Ailesi "bu kız zaten garip, bir de kendinden garip bir alkoliğe varırsa nice olur hali" deyip, "hayır" demişlerdi bu evliliğe. Bu karar sonrası İyice dellenmiş, kontrol edilemez hale gelmişti.

Herkes "sevdadandır, kara sevda çekiyor; vermesseniz iyice gider bu kız", diye yüklenince,  zorunluluktan "evet" dedi ailesi.

***

Telli duvaklı, dillere destan bir düğünle verdiler Ayten'i.

Evlendi evlenmesine de, bizim kızın derdi koca değil, kafaydı aslında. Dellenmesi devam etti bizimkinin. Tabii Cümbüş'ün de alkolikliği...

Cümbüş Hasan bir yandan yoksulluk, berduşluk, alkol bağımlılığı, diğer yandan Deli Ayten, derken meyhaneden çıkmaz oldu, zor dayandı 1.5 yıl...

Bir sabah aldı başını gitti.

Gitti gitmesine de, kısa bir süre sonra meyhane masalarında öldü.

Haber tez geldi bizim kıza, "senin Hasan rahmetli oldu" diye.

Ayten bir kez daha yıkıldı. Artık, avarelik düştü bizim deliye.

O, Bursa markası olmuştu

Şenışık soyadı iyice unutuldu. Bir marka yarattı Bursa için, "Deli Ayten" diye.

Renk renk çantalar asar omuzuna, yemeniler, -kap kacak da dahil bunlara. Kapalı Çarşı ve Uzun Çarşı esas mekanı olmuştu.  Ramazan aylarında gündüz gece demeden davuluyla dolaşır dururdu Bursa sokaklarında.

Zararsızdır, kendi halindedir.

Ama rahat durmazdı çarşı esnafı, kızdırır dururdu Deli Ayten'i.

Tabii saldırganlaşırdı o durumda. Zaten bu halini görmek için yapardı bunu, bir kısım esnaf takımı.

Derken 12 Mart 1992 günü Kızyakup mahallesindeki garip kulubesinde ölü bulundu. Ahmet Dai Camii'nde kılınan cenaze namazından sonra Pınarbaşına defnedilir Deli Ayten.

Ve Osmangazi Belediye Başkanı Hilmi Şensoy, Ağustos 2001'de granit kaplattı mezarını, bir de davullu bir resmini koydu mezar taşına.

Yıllar sonra 2009 yılında ise Başkan Recep Altepe tarafından heykeli yapıldı ve Kamberlere kondu. Yani dönmüş oldu doğduğu mahalleye.

Metropolün Delisi Olur mu?

Peki nereden çıktı bu Deli Ayten ve metropol Bursa ile ne ilgisi var diyebilirsiniz.

Evet var !

Var çünkü, Deli Ayten sadece boynuna astığı davullarla, yemenileriyle, öperim demesiyle, makas almasıyla, herkesten para istemesiyle, yarattığı renkli bir kişilik değildi. Deli Ayten, Bursa için; kentleşme, festival gibi önemli bir sosyolojik durumu tanımlamaktaydı.

Çünkü kentin ortak şahsiyetiydi, herkesin tanıdığı bir kişilikti ve Bursa'nın markalarından biriydi. Metropolleşmenin kriterleri içerisinde, kentin nüfus artışı, çok merkezlilik ve yabancılaşma vardı.

Öleli 18 yıl oldu. Daha nice ölen deli ve akıllılar gibi...

Öldü ölmesine de, bu sanki normal bir ölüm değildi. Biz de bir eksiklik yarattı. Sanki Deli Ayten'in gidişiyle Bursa'da deli kalmadı!.. Ya da bize öyle  geldi.

Oysa ne deli bitmişti, ne de bitecekti!.. Ama varolanları kim tanıyordu?

Komşusu mu, mahallelisi mi?

Artık hepimizin ortak tanıdığı bir deli kalmadı. Çünkü, metropollerin delisi olamazdı! Metropoller kalabalık demekti, yabancılaşma demekti, çok merkezli hale gelmek demekti. Metrolollerde yerel kişilikler değil, kurumlar vardır herkesin bildiği.

Demek ki, Bursa'nın metropolleşmesi, çok merkezli olması, yabancılaşması Deli Ayten'in ölümünden sonra oldu.

Demek ki, O’nun yaşadığı zamanda Bursa, geleneksel bir Anadolu kentiydi.

*** 

Evet Bursa’nın metropol olmasındaki krıterlerinden birini de ben böyle yorumladım. Bilmem katılır mısınız?

banner27
banner54
parçalı bulutlu
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 27 60
2. Galatasaray 27 57
3. Fenerbahçe 27 55
4. Trabzonspor 27 51
5. Hatayspor 27 46
6. Alanyaspor 27 43
7. Gaziantep FK 28 43
8. Karagümrük 27 41
9. Göztepe 27 36
10. Antalyaspor 27 35
11. Sivasspor 26 33
12. Konyaspor 26 32
13. Malatyaspor 28 31
14. Kasımpaşa 27 29
15. Kayserispor 26 28
16. Rizespor 27 28
17. Başakşehir 27 26
18. Erzurumspor 27 26
19. Denizlispor 27 24
20. Ankaragücü 26 23
21. Gençlerbirliği 26 21
Takımlar O P
1. Giresunspor 24 53
2. Samsunspor 25 50
3. İstanbulspor 25 47
4. Adana Demirspor 25 45
5. Altınordu 25 45
6. Altay 24 41
7. Tuzlaspor 24 41
8. Ankara Keçiörengücü 25 40
9. Bursaspor 24 34
10. Bandırmaspor 25 32
11. Ümraniye 24 31
12. Menemenspor 25 27
13. Adanaspor 24 26
14. Boluspor 24 26
15. Balıkesirspor 24 25
16. Akhisar Bld.Spor 24 19
17. Ankaraspor 25 16
18. Eskişehirspor 24 7
Takımlar O P
1. Man City 27 65
2. Leicester City 28 53
3. M. United 27 51
4. Chelsea 27 47
5. Everton 26 46
6. West Ham 26 45
7. Liverpool 27 43
8. Tottenham 26 42
9. Aston Villa 26 40
10. Arsenal 27 38
11. Leeds United 26 35
12. Wolverhampton 28 35
13. Crystal Palace 27 34
14. Southampton 27 33
15. Burnley 28 30
16. Brighton 27 26
17. Newcastle 26 26
18. Fulham 27 23
19. West Bromwich 27 17
20. Sheffield United 28 14
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 24 58
2. Barcelona 26 56
3. Real Madrid 25 53
4. Sevilla 25 48
5. Real Sociedad 25 42
6. Real Betis 25 39
7. Villarreal 26 37
8. Granada 25 33
9. Levante 25 32
10. Athletic Bilbao 24 30
11. Valencia 26 30
12. Celta de Vigo 25 30
13. Osasuna 26 28
14. Cádiz 26 28
15. Getafe 26 27
16. Real Valladolid 26 25
17. Elche 25 24
18. Eibar 26 22
19. Deportivo Alaves 25 22
20. Huesca 25 20

Gelişmelerden Haberdar Olun

@